Aristocraten

Laatst sprak ik met iemand over William Burroughs. Een man die volop dope gebruikte, maar niet mee ging in het hippie-gedoe er omheen. Een schrijver van het soort moderniteit dat je nu niet meer tegenkomt én een man met oerconservatieve denkbeelden. ‘Dit is een Aristocraat,’ beweerde mijn gesprekspartner met bewondering.

Ik bladerde wat in de boeken van Céline, met zijn verheven gevloek en gemopper, zeer xenofoob hier en daar en uiterst rechts. Hij beeldde zichzelf het liefst af als een als gevolg van zijn eigen principes tot armoe vervallen verschoppeling, maar die wel het recht op recht aan zijn kant heeft. Ik denk: Ook dat is een aristocraat.  Zoals ook Nabokov en Gombrowicz (Die waren het overigens echt).

Het is een eigen, soevereine manier van denken, die geen tegenspraak duldt. Een volstrekt individualisme, dat zich door niets van de wijs laat brengen. En laten we eerlijk zijn – dat heeft wel wat.

Aristocratie is een bestuursvorm, waarbij een deskundige en bevoorrechte elite de dienst uitmaakt. Plato was daar vóór, want voor iedereen is nu eenmaal een rol weggelegd in het leven. Democratie vond hij een gruwel (als je het aan het janhagel over laat krijgen de schurken het binnen de kortste keren voor het zeggen en zitten de onderzoekers, de filosofen, de dichters en de vaklui in de bajes). Nu is de aristocratie jarenlang in onze contreien en ver daarom heen de enige regeringsvorm geweest, tot die elite aan wereldvreemdheid ten onder ging.

Ik zelf ben geen aristocraat, want ik vind dat talent uit alle lagen en gezindten van de bevolking voor kan komen en dat ieder het recht moet hebben te doen waar hij goed in is. Ik behoor toe aan de saaie gezellige linkse intellectuele bubbel. Maar bekijken we het lijstje van kunstenaars die een aristocratische, soevereine levenshouding hebben, dan zijn dat toch niet de minste. Ik doe een lijstje van de eerste namen die in me opkomen. Behalve die ik al heb genoemd zijn dat:

W.F. Hermans, Willem Oltmans, François Mitterand, Willem-Alexander, Gerrit Komrij, Bas Heijne, Frits Bolkestein, Ollie B. Bommel, Oblomov, Dostojevski, Tolstoj, Friedrich Nietzsche, Goethe, Mélanie Schultz-van Haegen, Neelie Kroes, Bram Peper, Willem Mengelberg, Ayn Rand, Alexander Pechtold, Winston Churchill, Barack Obama…

Mannen en vrouwen, politici van links tot rechts, soms heel aardige mensen, vaak getalenteerd en zowel  veracht en geprezen. Maar altijd uitgesproken en altijd uitgaande van een zekere verhevenheid. Het zit er allemaal tussen.  Wie voor mijn gevoel géén aristocraten zijn is net zo’n gek lijstje:

Louis-Paul Boon, Hugo Claus, Spinoza, Karl Marx, Freddy Heineken, Anton Philips, Angela Merkel, Donald Trump, Geert Wilders,  Moeder Theresa, Karel Appel, Lucebert, Emile Roemer, Frank Zappa, Jaap van Zweden, Máxima, Mark Rutte, Donald Duck,  Kamagurka, Jezus Christus, Dizzy Gillespie, Linda de Mol.

In het laatste lijstje zitten populisten (die hebben géén aristocratische houding hoewel de aristocraat wel handig gebruik kan maken van het populisme.)De industriëlen en maatschappelijke draufgänger reken ik ook niet tot de aristocratie, die zich immers verzet tegen maatschappelijke mobiliteit.  Er zitten uiteraard ook zeer sociaal bewogen mensen, tussen, mensen die zichzelf opofferen voor mensen die het slechter hebben. Maar een gemeenschappelijke deler is misschien dat zij van het Laatste Lijstje zich níet verheven voelen boven de rest van de mensheid.

Ik sluit niet uit dat sommige namen ooit van het ene naar het andere lijstje kunnen springen, zodra ik meer over die personen weet. Ik weet zeker dat sommige lezers het totaal niet eens zijn met deze indeling. Het is niet zo dat ik het ene goed vind, en het andere slecht. Wel dat je, kijk je vanuit de ogen van een aristocraat, een heel andere wereld ziet dan als je uit de ogen van een niet-aristocraat kijkt.

 

Gepubliceerd door Jan

Vanaf 1986 schrijf ik professioneel voor theater, TV en film. Bovendien geef ik les aan diverse schrijfopleidingen en ondersteun producties inhoudelijk/dramaturgisch.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *